Vize reddi genellikle "konsolosluk beğenmedi" diye anlatılır. Oysa Schengen ülkelerinde ret kararı standart bir form üzerinden verilir ve o formda önceden tanımlanmış gerekçeler bulunur. Konsolosluk yeni bir sebep yazmaz — mevcut kutulardan birini işaretler.
Hangi kutunun işaretlendiğini bilmek her şeyi değiştirir. Çünkü gerekçelerin bir kısmı başvuru sahibinin kontrolü dışındadır, önemli bir kısmı ise başvuru hazırlanırken önlenebilir.
Schengen'in 11 resmî ret gerekçesi
Ret formundaki maddeler sırasıyla şunlar:
1. Sahte, tahrif edilmiş veya taklit seyahat belgesi sunulması
2. Kalışın amacı ve koşullarına ilişkin gerekçenin sunulmaması
3. Kalış süresi boyunca veya menşe ülkeye dönüş için yeterli geçim kaynağının kanıtlanamaması
4. Cari altı aylık dönemde üye ülkelerde zaten üç ay kalınmış olması
5. Schengen Bilgi Sistemi'nde (SIS) giriş yasağı kaydı bulunması
6. Kamu düzeni, iç güvenlik, kamu sağlığı veya uluslararası ilişkiler açısından tehdit oluşturulduğunun değerlendirilmesi
7. Yeterli ve geçerli seyahat sağlık sigortasının belgelenmemesi
8. Kalışın amacı ve koşullarına ilişkin sunulan bilgilerin güvenilir bulunmaması
9. Vize süresi dolmadan ülkeden ayrılma niyetinin tespit edilememesi
10. Sınırda vize başvurusu için önceden başvuramama durumunun yeterince kanıtlanamaması
11. Vizenin iptalinin vize sahibi tarafından talep edilmesi
Hangileri gerçekten "hata"?
Bu 11 maddenin hepsi aynı ağırlıkta değil.
1, 5 ve 6 ciddi durumlardır. Sahte belge, giriş yasağı kaydı veya güvenlik değerlendirmesi — bunlar evrak düzenlemesiyle çözülecek konular değildir ve hukuki destek gerektirir.
4, 10 ve 11 ise özel durumlardır; çoğu başvuruda karşınıza çıkmaz.
Geriye kalan beşi — 2, 3, 7, 8 ve 9 — pratikte retlerin büyük çoğunluğunu oluşturur. Ve hepsi başvuru hazırlığıyla doğrudan ilgilidir. Yani önlenebilirdir.
Aşağıda bu beş gerekçenin her birinin arkasındaki somut hataları ele alıyoruz.
Gerekçe 2 ve 8: Amacın anlaşılmaması ve inandırıcı bulunmaması
İkisi birbirine yakın ama aralarında önemli bir fark var. 2. madde "yeterince açıklamadınız" der, 8. madde "açıkladınız ama inandırıcı değil" der. İkincisi daha ağırdır.
En sık görülen sebepler:
Tutarsız seyahat planı. Uçuş rezervasyonu bir tarihi, otel rezervasyonu başka bir tarihi, sigorta poliçesi üçüncü bir aralığı gösteriyor. Konsolosluk memuru bu üçünü yan yana koyar.
Programla bütçenin uyuşmaması. On günlük bir gezi planı, ancak üç gün yetecek bir bakiyeyle sunuluyor.
Belirsiz davet mektubu. Kimin, kimi, hangi tarihlerde, nerede ağırlayacağı net değil. Davet edenin adresi ve statüsü belirtilmemiş.
İş gerekçesi ile ticari geçmişin örtüşmemesi. Ticari amaçlı başvuruda, firmayla karşı taraf arasında hiçbir önceki yazışma veya ticari ilişki kanıtı yok.
Türkiye'de çok yaygın bir yanlış anlama var: "Vize çıkmazsa param yanar"korkusuyla başvuru sahipleri yalnızca opsiyonlu rezervasyon yaptırıyor. Oysa bazı Schengen ülkeleri ödemesi yapılmış uçak bileti ve otel rezervasyonu talep ediyor. Bu ülkelerde teyit edilmemiş bir rezervasyon, seyahat planının gerçek olmadığı izlenimi veriyor ve 2. madde kapsamında ret gerekçesi oluşturuyor.Kritik olan şu: bu şart her ülkede aynı değil. Başvurduğunuz ülkenin güncel uygulamasını önceden bilmek gerekiyor genel geçer bir kural yok. Aynı kişi Almanya'ya rezervasyonla başvurabilirken başka bir konsoloslukta aynı dosyayla ret alabiliyor.
Gerekçe 3: Yeterli geçim kaynağının kanıtlanamaması
En çok banka hesap dökümü üzerinden ret alınan maddedir.
Başvuru öncesi ani para girişi. Hesaba başvurudan birkaç gün önce toplu bir miktar yatırılmış, sonra hiç hareket yok. Bu, ödünç para izlenimi verir ve düzenli gelir olarak değerlendirilmez.
Düzensiz hesap hareketi. Konsolosluk tek bir bakiyeye değil, genellikle son üç ayın akışına bakar. Sürekliliği olan bir gelir görmek ister.
Gelirin kaynağının belgelenmemesi. Bakiye var ama bu paranın nereden geldiğini gösteren bordro, vergi levhası veya kira geliri belgesi yok.
Sponsor ilişkisinin eksik kurulması. Masrafları bir başkası karşılayacaksa, hem sponsorun mali belgeleri hem de aradaki akrabalık ya da ilişki belgesi gerekir. Genellikle ikincisi unutulur.
Türkiye'de en sık yapılan hatalardan biri. Bakiye yetersiz kalacak diye eş, dost veya akrabadan yüklü miktarda para alınıp hesaba yatırılıyor, başvurudan sonra geri veriliyor. Konsolosluklar bu deseni çok iyi tanıyor. Başvurudan kısa süre önce hesaba giren, geliriyle orantısız, kaynağı belgelenmemiş toplu bir tutar düzenli geçim kaynağı olarak değil, başvuru için oluşturulmuş geçici bir görüntü olarak değerlendiriliyor. Sonuç çoğu zaman beklenenin tersi oluyor: bakiyeyi güçlendirmek için yapılan işlem, dosyanın güvenilirliğini zayıflatıyor. Gerçek gelirle başvurmak, şişirilmiş bakiyeyle başvurmaktan daha sağlam.
Gerekçe 7: Seyahat sağlık sigortası
En kolay önlenebilecek, buna rağmen şaşırtıcı sıklıkta görülen ret sebebi.
Sigortanın sağlaması gereken üç şey var: tüm Schengen bölgesinde geçerlilik, asgari teminat tutarını karşılama, ve seyahatin tamamını kapsayan tarih aralığı.
En sık hata sonuncusudur. Poliçe, talep edilen vize süresinin tamamını değil yalnızca planlanan seyahat günlerini kapsar. Konsolosluk vizeyi kaç günlük verecekse sigortanın onu karşılamasını bekler.
